Posts

Þegar bókmenntahöfundar uppgötva furðusögur

Image
 Ég var nýverið á bókasafninu í Valby þegar ég kom auga á Macines like Me á dönsku. Mér fannst sérstakt að sjá þýðinguna. Bókin var ekki skrifuð í samtali við bókmenntahefð sína, þvert á móti með fyrirlitningu á henni.  Þegar rótgrónir bókmenntahöfundar skrifa furðusögur þykjast sumir þeirra vera að kanna áður óþekkt þemu. Nokkuð sem kemur kjánalega fyrir sjónir, því hugmyndirnar eru ekki bara þekktar heldur áratuga gamlar.  McEwan er gott dæmi um þetta. Í Machines Like Me skrifaði hann um gervigreind, meðvitund, siðferði og mörkin milli manns og vélar. Allt áhugaverð viðfangsefni en alls ekki ný af nálinni. Margir höfundar hafa fjallað um þau, til dæmis Mary Shelley í Frankenstein, Isaac Asimov í I, Robot, Philip K. Dick í Do Androids Dream of Electric Sheep og Stanisław Lem í Solaris. Þarna eru ekki neinar jaðarbókmenntir á ferð, heldur klassísk verk úr ríkri bókmenntahefð furðusagna. McEwan hefur talað um vísindaskáldskap með fjarlægð og að mínu mati fyrirlitningu. Han...

Logan’s Run – George Clayton Johnson & William F Nolan

Image
Um aldamótin fór ég iðulega yfir sjónvarpsdagsskrár í leit að óuppgötvuðum furðusagnamolum á borð við Logan‘s Run (1976). Hana horfði ég á seint eitthvert kvöld á TCM og varð allt of þreyttur daginn eftir. Myndin er barn síns tíma og því hallærisleg en jafnframt sjarmerandi. Til að mynda er sena við upphaf myndarinnar sem mér þótti kjánaleg á sínum tíma. Í henni flýgur fólk upp í loft og springur svo eins og flugeldar. Þetta atriði sat samt í mér eftir á og myndin er stútfull af eftirminnilegum senum.  Það var svo nánast tveimur áratugum seinna að ég rakst á myndband á YouTube* um kvikmyndina og bókina sem hún var byggð á. Bókin var skrifuð af tveimur mönnum, þeim William F Nolan og George Clayton Johnson. Þeir höfðu báðir verið að skrifa í einhver ár. Johnson hafði  náð nokkrum frama við handritaskrif fyrir kvikmyndir og sjónvarp. Meðal annars var hann handritshöfundur Ocean‘s Eleven (1960) sem var eftirminnilega endurgerð 2001 .    Á sjöunda áratugnum ákváðu vinir...

Genesis – Invisible Touch (1986)

Image
Kassettuhulstur breiðskífunnar Invisible Touch er greift í huga minn. Appelsínugul og svört hönd fyrir framan grænan og rjómalitaðan glugga með hvítum bakrunn. Fleiri litir voru á umslaginu en það er ekki eins skýrt, því minnið er, jú, sjaldan fullkomið.  Ég veit ekki hvernig kasettan komst á heimilið. Annar bróðir minn hefur líklega keypt hana eða fengið í gjöf. Mér finnst eins og að Guðni hafi átt hana en er ekki viss. Það er í kringum 1988 sem ég fer að hlusta á hana og held því áfram þar til ég dett inn í metaltímabil mitt upp úr 1991. Hún sat lengi vel í svarta kasettutækinu við hlið módelaðestöðunnar á Einumelnum. Dúkur var á gólfinu og veggirnir gulir. Aftur held ég þó að minnið sé að svíkja mig því mamma og pabbi settu parket í flest herbergi og máluð allt hvítt. Þó húsið hafi verið stórt þá rataði alls konar dót frá pabba inn á ganginn, mömmu til mikillar mæðu. Í einu horninu var borð þakið málingaslettum og tveir (eða þrír) stólar, sjálf módelaðstaðan.  Gensis er mer...

Bestu vísindaskáldsögur 20. aldarinnar: Forge of God og Anvil of Stars eftir Greg Bear

Image
Greg Bear var einn af helstu vísindasagnahöfundum níunda og tíunda áratugarins. Þó hann hafi  skrifað merk verk fyrr og síðar þá voru hans frægustu skáldsögur; Blood Music, Forge of God og Darwin‘s Radio,  gefnar út á þeim tíma. Ég las nýverið ólkláran þríleik hans Forge of God (1987) og Anvil of Stars (1992), sem eru nokkuð sjálfstæðar þó sú seinni byrji þar sem sú fyrri lýkur. Þær eru í raun svo ótengdar að litlu máli skiptir að þriðja bókin hafi aldrei verði skrifuð.   Forge of God var vinsæl á sínum tíma og var meðal annars útnefnd til Nebula verðlaunanna. Hún þykir vera einstök innrásarsaga og sver sig í hóp með Innrásinni frá Mars (1898) eftir Wells og Childhood‘s End (1953) eftir Clarke. Forge of God er þó ansi ólík hinum og minnir meira á Contact (1997*) en Independance Day (1196). Það er lítið um hasar og að sama skapi eru hún langdreginn á köflum, þó það sé ekki alltaf neikvætt. Höfundur gefur sér talsverðan tíma í persónusköpun og að útskýra framandi tækni...

Bestu vísindaskáldsögur 20. aldarinnar: The Stars my Destination

Image
Ég heyrði fyrst af The Stars My Destination eftir Alfred Bester í kringum 2006. Nafnið kom fram á kvikmyndafréttasíðunni Aintitcoolnews.com þar sem rætt var um mögulega kvikmyndaaðlögun. Á þeim tíma var ég viss um að allar bækur sem sáust á hvítatjaldinu væru góðar. Ég notaði regluna ítrekað og gaf öllum bækur sem annað hvort höfðu verið kvikmyndaðar eða voru í framleiðslu. Hugmyndin var svo sem ekki slæm en heldur ekki frumleg. En þegar ég heyrði af nýrri vísindasagnamynd sem hét The Stars My Destination (sem er nb frábær titill) þá varð ég að skoða það nánar.  Ég varð mér út um einstaklega fallegt eintak með appelsínugulri kápu og rúnnuðum hornum. Mig minnir að ég hafi keypt hana í Máli & Menningu á Laugarveginu og held meira að segja að ég eigi hana enn. Kassinn er í geymslu hjá mömmu og ég þarf að taka til í honum næst þegar ég kem á Klakann.  En hvað um það. Ég byrjaði fljótlega að lesa og hafði mjög gaman af. Bókin gerist á 24. eða 25. öld (það er mismunandi eftir út...

Bestu vísindasmássögur allra tíma: Inconstant Moon

Image
Inconstant Moon eftir Larry Niven kom út árið 1971 í smásagnasafninu All the Myriad Ways. Titillinn er tilvitnun  í Rómeó og Júlíu. Í öðrum þætti leikritsins segir Júlía:  „O, swear not by the moon, th' inconstant moon“ sem var þýtt á Íslensku sem „sver ei við tunglið, tunglið er svo hverfult“. Íslensk þýðing titilsins gæti því verið Hverfult tungl en sagan hefur aldrei verið þýdd. Eins og mikið af smásögum þá er hún aðgengileg á netinu; á pdf formi og hjá Storytel (ég fann enga útgáfu á YouTube). Sagan segir Stan sem býr í Los Angeles. Hann er að vinna seint eitt kvöld en þegar honum er litði út um gluggann. Á þeirri stundu er tunglið óeðlilega bjart svo bjart að hann verður að ræða það við einhvern. Hann hringir í kærustu sína sem er sammála honum um að tunglið sé undarlegt. Þau ákveða að hittast en það sem gerist svo gætu sumir talið vera spilli, þannig að ekki lesa lengra ef þið viljið upplifa söguna án nokkurra upplýsinga um það sem gerist.  Stan vinnur hjá vísinda...

Bestu vísindaskáldsögur 20. aldarinnar: Stranger in a Strange Land

Image
„...og hún ól son. Móse gaf honum nafnið Gersóm því að hann sagði: „Ég er aðkomumaður í ókunnu landi.“ - Önnur Mósebók 2:22  Ein frægasta vísindaskáldsaga allra tíma fékk titillinn sinn frá þessu Biblíuversi. Bókin er þó svo langt frá því að vera Kristin að það er nánast kómískt. Stranger in a Strange Land eftir Robert A Heinlein kom út árið 1961 og hafði heilmikil áhrif á áratug ástarinnar. Hún var fyrsta vísindaskáldsagan sem komst á metsölulista New York times og var lengi vel kölluð frægasta vísindaskáldsaga allra tíma. Það á kannski ekki við lengur en áhrif hennar eru djúpstæð og er hún án vafa frægast verk höfundarins. Það er í sjálfu sér ekkert smáræði því að Heinlein var risi innan greinarinnar. Kostir og gallar verka hans er nokkuð sem fólk ræðir enn af eldmóði í dag. Heinlein byrjaði að skrifa unlingabækur. Fyrir hver jól frá árinu 1947 til 1957 kom út eitt geimævintýr frá Heinlein. Bækurnar voru skrifaðar fyrir drengi og mótuðu heila kynslóð af vísindaskáldsagna aðdáend...